Có một câu nói mà mình nghe được từ một khách hàng mà Greg McKeown - tác giả cuốn sách nổi tiếng Essentialism - từng làm việc cùng:

“Tôi bận sống quá đến nỗi không có thời gian suy nghĩ về cuộc sống!”

Nghe quen không? Mình nghĩ rất nhiều người trong chúng ta đang ở trong tình trạng này. Chúng ta quá bận rộn với công việc hàng ngày đến mức quên mất việc nghĩ xem mình đang đi về đâu.

Nghịch lý của sự bận rộn

Đây là một nghịch lý kỳ lạ: Chúng ta dành hàng chục nghìn giờ để làm việc trong sự nghiệp, nhưng lại không dành nổi vài giờ mỗi năm để suy nghĩ về định hướng sự nghiệp.

Giống như một người thủy thủ mải mê chèo thuyền mà không bao giờ ngước lên nhìn xem mình đang đi về hướng nào. Kết quả là sau nhiều năm vất vả, bạn có thể phát hiện ra mình đã đến một nơi hoàn toàn không mong muốn.

Quy trình 8 bước để thiết kế sự nghiệp

Greg McKeown đề xuất một bài tập đơn giản: Dành khoảng 2 tiếng trong kỳ nghỉ (hoặc cuối tuần) để làm theo 8 bước sau:

Bước 1: Nhìn lại năm qua

Lấy giấy ra và viết lại từng tháng trong năm vừa qua. Với mỗi tháng, liệt kê:

• Những dự án lớn bạn đã làm
• Các trách nhiệm chính
• Thành tích đáng nhớ

Đừng vội vàng. Hãy để ký ức từ từ hiện ra.

Bước 2: Phân tích xu hướng

Sau khi có danh sách, hãy tự hỏi:

• Điều gì thực sự quan trọng với mình?
• Có xu hướng nào đang hình thành không?
• Những pattern này đang dẫn mình đến đâu?

Đây là lúc để nhìn thấy bức tranh lớn thay vì chỉ thấy từng nét vẽ riêng lẻ.

Bước 3: Brainstorm tự do

Bây giờ, hãy mơ mộng một chút. Viết ra tất cả những hướng đi có thể cho sự nghiệp mà bạn nghĩ tới. Đừng tự phê phán. Đừng nói “điều này không thực tế” hay “mình không đủ giỏi”.

Chỉ viết. Để ý tưởng tuôn trào.

Bước 4: Đừng vội gạch bỏ

Đây là bước quan trọng mà nhiều người bỏ qua. Quay lại danh sách ở Bước 3 và xem xét lại những ý tưởng bạn đã vội vàng gạch bỏ trong đầu.

Nhiều khi chúng ta từ chối những con đường tiềm năng chỉ vì nghĩ “mình không đủ tiền” hoặc “không đúng thời điểm”. Nhưng đôi khi những giới hạn này chỉ là ảo tưởng.

Bước 5: Xác định 6 mục tiêu ưu tiên

Từ tất cả những gì bạn đã viết, chọn ra 6 mục tiêu quan trọng nhất cho năm tới. Sắp xếp chúng theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 6.

Tại sao là 6? Vì nó đủ để bạn có lựa chọn, nhưng không quá nhiều đến mức choáng ngợp.

Bước 6: Loại bỏ 5 mục tiêu cuối

Đây là bước khó nhất, nhưng cũng quan trọng nhất.

Gạch bỏ 5 mục tiêu cuối. Chỉ giữ lại 1.

Mục tiêu còn lại chính là “sao bắc” của bạn - ngôi sao dẫn đường cho mọi quyết định trong năm tới.

Tại sao phải làm vậy? Vì khi bạn có 6 ưu tiên, thực ra bạn không có ưu tiên nào cả. Mọi thứ đều “quan trọng” nghĩa là không có gì thực sự quan trọng.

Bước 7: Lên kế hoạch hành động

Với mục tiêu duy nhất đó, hãy viết ra những hành động cụ thể bạn sẽ làm trong 3-4 tuần tới.

Không phải 3-4 tháng. Không phải “năm sau”. Mà là 3-4 tuần tới.

Những hành động nhỏ, cụ thể, có thể thực hiện được ngay.

Bước 8: Quyết định sẽ từ chối điều gì

Bước cuối cùng: Liệt kê những cơ hội “tốt” mà bạn sẽ từ chối vì chúng xung đột với mục tiêu chính.

Đây là điều khó khăn nhất. Nói “không” với những thứ xấu thì dễ. Nhưng nói “không” với những thứ tốt để tập trung vào thứ tốt nhất - đó mới là thử thách thực sự.

Câu chuyện của Greg McKeown

Chính Greg McKeown đã áp dụng quy trình này và nó đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông.

Quy trình này đã giúp ông đưa ra quyết định rời bỏ trường luật, chuyển từ Anh sang Mỹ, và theo đuổi con đường giảng dạy và viết lách. Những quyết định đó đã định hình toàn bộ sự nghiệp của ông như một tác giả và diễn giả nổi tiếng thế giới.

Nguyên tắc cốt lõi

Tất cả đều quy về một nguyên tắc đơn giản:

Nếu bạn không thiết kế sự nghiệp của mình, người khác sẽ làm điều đó.

Sếp của bạn sẽ thiết kế nó theo nhu cầu của họ. Công ty sẽ thiết kế nó theo mục tiêu của công ty. Hoàn cảnh sẽ thiết kế nó theo sự ngẫu nhiên của cuộc sống.

Và bạn sẽ nhìn lại sau 10, 20, 30 năm và tự hỏi: “Sao mình lại ở đây?”

Lời cuối

Mình không nói bạn phải làm theo đúng 8 bước này. Mỗi người có cách riêng để suy nghĩ về sự nghiệp.

Nhưng điều quan trọng là: Hãy dành thời gian để nghĩ.

Không phải nghĩ lúc đang làm việc. Không phải nghĩ lúc đang lướt điện thoại trước khi ngủ. Mà là dành ra vài tiếng, ngồi xuống với giấy bút, và thực sự suy nghĩ nghiêm túc về tương lai.

Bạn xứng đáng có một sự nghiệp được thiết kế bởi chính mình.

---

Bài viết biên soạn và dịch bởi Claude, dựa trên bài gốc: If You Don’t Design Your Career, Someone Else Will của Greg McKeown